Flarf i Konceptualno pisanje (ili Konceptualizam) su savremeni američki pesnički/tekstualni pokreti, relativno nepoznati domaćoj čitalačkoj publici, nastali nedavno i ponekad praćeni mistifikacijama i auto-mistifikacijama koje se tiču pesničkih postupaka koje koriste, njihovog međusobnog odnosa, kao i odnosa prema savremenom američkom društvu. Upravo iz ovih razloga, neophodno je Flarf i Konceptualno pisanje predstaviti za početak faktografski, u cilju početnog informisanja sa njihovom genezom i postulatima koji mogu ostati nejasni nakon čitanja isključivo tekstova predstavnika ova dva pokreta koji su zastupljeni u tematu. Na osnovu ovih podataka, datih u formi teza, čitalac može prosuditi o eventualnom značenju ovih pokreta i o tome u kojoj meri su ideje ovih pokreta modifikacija brojnih dvadesetovekovnih avangardnih pokreta. Faktografski nivo ovih teza biće na pojedinim mestima prožet komentarima koji se tiču nekih kontradiktornosti ideja i postupaka ovih pokreta, otkrivenih iznutra, kroz njihovu međusobnu koliziju.
-
Flarf i Konceptualno pisanje su avangadni književni pokreti nastali u Americi, na početku 21. veka.
-
Za nastanak Konceptualnog pisanja kao ideje i kao pokreta zaslužan je pesnik Kenet Goldsmit (Kenneth Goldsmith) koji je svoju dotadašnju praksu pisanja radikalno izmenio 1999. godine, nakon susreta sa patofizičarima Kristijanom Bukom (Christian Bök) i Darenom Veršlerom (Darren Werschler).
-
Osnovne poetičke postavke Konceptualnog pisanja su ideje aproprijacije teksta i nekreativnog pisnja. Aproprijacija teksta podrazumeva preuzimanje u nepromenjenom obliku već napisanih tekstova i njihovu re-kontekstualizaciju. Aproprijacija se u Konceptualnom pisanju koristi u smislu metoda ostvarivanja nekreativnog pisanja, kao odgovora na mitologizovane i romantizovane ideje o kreativnosti.
-
Ideje Konceptualnog pisanja svoj puni smisao dobijaju u eri razvoja informacionih tehnologija, a naročito Interneta kao beskonačne baze tekstualnog i drugog materijala. Konceptualno pisanje reči tretira više kao materijalne predmete, a manje kao nosioce značenja. Mnoštvo tih materijalnih predmeta dovodi pisca u situaciju da čin pisanja zamenjuje načinom na koji će oblikovati masu prethodno napisanog. Sve su ovo ideje gotovo identične značenju readymade predmeta koje su tokom Prvog svetskog rata i između ratova koristili Marsel Dišan i drugi avangardni likovni umetnici. Smisao readymade predmeta je umetnikova volja da bilo koji predmet proglasi umetničkim delom, stvaljajući ga u bilo kakav kontekst, ili čak i van konteksta. Zbog toga je poetika readymade predmeta koju Konceptualno pisanje preuzima, u biti duboko subjektivna, uprkos njenoj težnji ka ultimativnoj objektivizaciji. Sa druge strane, stvaranje književnog teksta uslovljenog brojnim ograničenjima formalne prirode i generisanog iz unapred zadate baze podataka korišćenjem numeričkih funkcija je ideja koju su u savremenu književnost uveli predstavnici francuskog pokreta Oulipo još početkom šezdesetih godina 20.veka.
-
Prema Konceptualnom pisanju, mogućnosti koje pružaju kompijuterski programi, a koje obuhvataju isecanje, premeštanje, prožimanje i kopiranje teksta utiču na procese stvaranja u kojima autor sve ono što predstavlja spoljašnje manifestacije teksta, u koje spadaju margina, fontovi, razmaci i drugo, prihvata kao značajnije od smisla koji tekst reprezentuje.
-
Način na koji čitalac shvata ideju koja se ostvaruje taloženjem teksta u prosečnom delu Konceptualnog pisanja je značajniji od samog čina čitanja tog dela. Najveći broj ovih dela je praktično nečitljiv jer predstavlja prekucani materijal neke zadate tekstualne baze, kao što Goldsmitova knjiga poezije Dan predstavlja blizu 900 stranica teksta, u stihove prelomljenog i doslovno preuzetog jednog broja Njujork Tajmsa. Otvorenost rezultata Konceptualnog pisanja ka čitaocu je tima određena šifrom koju on mora poznavati kako bi saučestvovao u delu.
-
Najveći deo smisla i/ili tematike dela koja spadaju u Konceptualno pisanje je u samom načinu njihove upotrebe teksta. Sama upotreba i forma teksta koji je predstavljen kao delo je njegova sugerisana sadržina. Na taj način Konceptualno pisanje pristupa tautološki odnosima forme i sadržine dela i uprkos krajnjoj mimetici teksta daje apstraktne razultate koji ne referiraju na bilo šta izvan teksta.
-
Pored Keneta Goldsmita, značajni predstavnici Konceptualnog pisanja su Vanesa Plejs (Vanessa Place), Robert Fiterman (Robert Fitterman), Kristijan Buk i drugi koji uglavnom koriste tekstualne materijale vezane za svoje profesije kako bi pravili poeziju.
-
Jedan od najznačajnijih projеkata vezanih za Konceptualno pisanje je online baza podataka UbuWeb koju je 1996. godine osnovao Kenet Goldsmit. Baza obuhvata brojne avangardne materijale iz raznih umetnosti (tekstove, fotografije, zvučne zapise, filmove i dr.) koji su dostupni za besplatno preuzimanje i dalje korišćenje.
-
Flarf je alternativni tesktualni pokret koji je inaugurisao Geri Salivan (Gary Sullivan), autor prvih Flarf pesama. Pokret je nastao iz Salivanove želje da napiše najgoru pesmu koju je ikada napisao. Rezultat je putem e-maila podelio sa nekolicinom pesnika-poznanika koji su masovno počeli da mu odgovaraju, i sami se okušavajući u svesnom pisanju što gore poezije. Salivan je i imenovao postupak, a kasnije i čitav pokret rečju koju je pronašao na internetu, u nekom policijskom izveštaju u kojem je citirana izjava da je marihuana flarfi.
-
Postupak Gerija Salivana je početak pokretanja velike mejling liste u martu 2001. Na navedenoj mejling listi su kružili zapisi koji su svesno, parodirajući svaku moguću estetiku, činili što neprikladniju, besmisleniju, uvredljiviju i ružniju poeziju.
-
Osnovni tehnički postupak imanentan pisanju Flarf poezije osmislio je pesnik Dru Gardner. Postupak se sastoji od preuzimanja rezultata internet pretraga na poznatim pretraživačima, gde se kao početni parametri za pretragu unose neobične kombinacije reči. Ne koriste se svi tekstovi dobijeni na ovakav način i ne koriste se automatskim preuzimanjem u celini, kao kod Konceptualnog pisanja, već se biraju i modifikuju kako bi bili što besmisleniji, uvredljiviji i u estetskom smislu ružniji. Sve naknadne intervencije autora-pretraživača idu u tom pravcu. Estetika ružnog i parodiranje malograđanskog društva koje je u osnovi Flarfa na taj način se nastavlja na tradiciju Dade i drugih radikalnih međuratnih avangardnih pokreta.
-
Najznačajniji Flarf pesnici su Džordan Dejvis (Jordan Davis), Keti Degenteš (Katie Degentesh), Dru Gardner (Drew Gardner), Nada Gordon (Nada Gordon), Mič Hajfil (Mitch Highfill), Šeron Mesmer (Sharon Mesmer), Mel Nikols (Mel Nichols),K. Silem Muhamed (K. Silem Mohammad), Majkl Megi (Michael Magee), Rodni Keneke (Rodney Koeneke), Rod Smith (Rod Smit), Gary Sullivan i drugi.
-
Flarf poezija najpre je bila dostupna isključivo putem Interneta, gde se i danas nalazi na brojnim blogovima, sajtovima i formumima, kao i na video kanalima koji sadrže snimke njenog izvođenja. U početku ona nije bila primećena u akademskim krugovima, nije doživljavala štampana izdanja, niti je bila prisutna u izborima i antologijama. Počev od 2006. godine Flarf sve više postaje poznat i relativno priznat pokret, a pesnici koji se identifikuju sa pokretom objavljuju knjige u štampanom obliku i uređuju antologije Flarf poezije.
-
Jedna od osnovnih zamerki koja se upućuje Flarfu je to što koristi google pretrage koje po mnogima nisu demokratične kada su u pitanju rezultati pretraga, već sprovode rangiranja po ekonomskom i društvenom značaju sajtova. Navedene zamerke idu do optuživanja Flarfa da svojim načinom pretrage postaje poetički saučesnik kapitalističkih korporacija koje iza slobodnih pretraga na internetu kriju favorizovanje, u suštini plaćenih oglasa.
-
Flarf i Konceptualno pisanje su, uprkos sličnostima postupka, rivalski pesnički pokreti danas u Americi. Njihove rasprave i prepirke su uglavnom strukturirane na senzacionalistički način, i to tako da kod posmatrača koji nije blizak ovim pokretima pokreću sumnju u kojoj meri je ova suprotstavljenost spontana, a u kojoj je konstruisana u cilju što većeg skretanja pažnje na pokrete.
